Retzius Koruyucu ve Tek Port (SP) Robotik Prostatektomi: Nedir, Kime Uygun?

Retzius koruyucu robotik prostatektomi nedir?

Retzius koruyucu robotik prostatektomi, prostat kanserinde prostatın mesanenin arkasından çıkarıldığı bir robotik ameliyat tekniğidir. Mesanenin önündeki Retzius aralığı hiç açılmadığı için idrar kontrolüne destek olan bağlar, damar ağı ve dokular yerinde kalır; amaç, ameliyattan sonra idrar kontrolünün daha erken geri gelmesidir.

Retzius aralığı, kasık kemiği (pubis) ile mesanenin ön yüzü arasında kalan, normalde yağ dokusuyla dolu bir boşluktur. Klasik robotik radikal prostatektomide cerrah önce bu boşluğu açar, mesaneyi önden serbestleştirir ve prostata önden yaklaşır. Bu yol cerraha geniş ve tanıdık bir görüş sağlar; dünyada en yaygın uygulanan tekniktir.

Retzius koruyucu teknikte ise cerrah karın içinden, mesane ile rektum (kalın bağırsağın son bölümü) arasındaki boşluğa iner ve prostata arkadan ulaşır. Prostat ve meni kesecikleri bu arka yoldan serbestleştirilir, mesane ile idrar kanalı yine bu yoldan birbirine dikilir. Mesanenin önü, kasık kemiğine tutunan bağlar ve prostatın önündeki damar ağı hiç dokunulmadan yerinde kalır.

Teknik 2010 yılında Galfano ve arkadaşları tarafından tanımlanmış, literatürde “arka yaklaşım” ya da “Bocciardi yaklaşımı” adıyla da anılır. Bugün Avrupa ve Asya’daki deneyimli robotik merkezlerin bir kısmında seçilmiş hastalarda uygulanmaktadır.

Retzius koruyucu yöntemin klasik robotik prostatektomiden farkı nedir?

İki yöntemde de amaç aynıdır: prostatı ve meni keseciklerini kanserle birlikte tamamen çıkarmak. Fark giriş yolundadır: klasik yöntemde prostata önden, mesane serbestleştirilerek ulaşılır; Retzius koruyucu yöntemde ise arkadan girilir ve mesanenin önündeki destek yapılar korunur.

Özellik	Klasik (ön yaklaşım)	Retzius koruyucu (arka yaklaşım)
Prostata ulaşım	Önden, Retzius aralığı açılarak	Arkadan, mesane ile rektum arasından
Mesanenin ön destekleri	Serbestleştirilir	Yerinde bırakılır
Sinir koruma	Uygun hastada yapılır	Uygun hastada yapılır
Erken idrar kontrolü	İyi	Randomize çalışmalarda daha hızlı
Cerrahi sınır	Standart	Bazı çalışmalarda daha sık pozitif
Cerrah için öğrenme süreci	Yaygın, standart	Daha dar alan, ayrı deneyim ister

Her iki teknikte de uygun hastalarda sertleşmeyi sağlayan sinir demetleri korunabilir; sinir koruma, giriş yolundan çok tümörün yerine ve yaygınlığına bağlıdır. Gerekli hastalarda lenf bezleri de her iki teknikle çıkarılabilir. Bu nedenle Retzius koruyucu yöntem ayrı bir ameliyat değil, robotik radikal prostatektominin farklı bir giriş yoludur.

Tablo genel bir karşılaştırmadır; hangi tekniğin sizin için uygun olduğu MR, biyopsi ve muayene bulgularınıza göre belirlenir.

Retzius koruyucu yöntem idrar kaçırmayı azaltır mı?

Evet, özellikle ilk haftalarda ve aylarda. Randomize bir çalışmada sonda çekildikten bir hafta sonra Retzius koruyucu grupta hastaların %71’i, klasik grupta %48’i kuru kalmıştır. Ancak Cochrane derlemesine göre 12. ayda iki yöntemde idrar kontrolü oranları benzerdir; fark uzun dönemde değil, toparlanmanın hızındadır.

ABD’de yapılan ve 120 hastanın iki tekniğe rastgele dağıtıldığı çalışmada, sonda çekildikten sonra kuru kalmaya kadar geçen ortanca süre Retzius koruyucu grupta 2 gün, klasik grupta 8 gündü. Günlük ped tartımlarında da aynı farka rastlandı. Ameliyat sonrası komplikasyonlar ve kısa dönem PSA nüksü açısından ise iki grup arasında belirgin fark bulunmadı.

Beş randomize çalışmayı bir araya getiren Cochrane derlemesi de benzer bir tablo çizer: Retzius koruyucu yöntem, sonda çekildikten sonraki ilk hafta ve 3. ayda idrar kontrolünü muhtemelen iyileştirir; 12. ayda ise iki yöntemde de hastaların büyük çoğunluğu kurudur ve fark ortadan kalkar.

Erken kuru kalmak neden bu kadar önemli?

Ameliyattan sonraki ilk haftalar hastanın moralinin, işe dönüşünün ve sosyal hayatının belirlendiği dönemdir. Ped kullanmadan dışarı çıkabilmek, işe daha erken ve daha rahat dönmek, birçok hasta için ameliyatın en somut kazancıdır. Uzun dönemde sonuç benzer olsa da bu süreyi kısaltmak yaşam kalitesine doğrudan yansır.

İdrar kontrolünü hangi yöntem seçilirse seçilsin hızlandıran ortak adımlar ve kaçırmanın aylara göre seyri için prostatektomi sonrası idrar kaçırma yazımıza bakabilirsiniz.

Retzius koruyucu prostatektominin dezavantajı var mı?

Evet. Çalışmaların bir kısmında Retzius koruyucu yöntemde cerrahi sınır pozitifliği, yani çıkarılan dokunun kenarında kanser hücresi görülme oranı daha yüksek bulunmuştur. Bu risk özellikle prostatın ön bölümüne yerleşmiş tümörlerde ve cerrahın bu teknikteki deneyimi sınırlıyken artar; bu yüzden doğru hasta seçimi şarttır.

Cochrane derlemesi, Retzius koruyucu yöntemin cerrahi sınır pozitifliğini artırabileceğini, ancak bu kanıtın kesinliğinin düşük olduğunu bildirir. Aynı randomize çalışmanın ortanca 6 yılı aşkın izlemle yapılan uzun dönem analizinde, 5. yılda hastalığın ilerlemediği hasta oranı Retzius koruyucu grupta %80,2, klasik grupta %91,1 bulunmuştur. Araştırmacılar bu sonucu yorumlarken, çalışmanın başlangıçta uzun dönem kanser kontrolünü ölçmek için tasarlanmadığını ve cerrahların o dönemde bu teknikte deneyiminin sınırlı olduğunu vurgular.

Bu bulgular Retzius koruyucu yöntemin “kötü” olduğu anlamına gelmez; tekniğin doğru hastada ve bu yolda deneyimli bir cerrah tarafından uygulanması gerektiğini gösterir. Prostat kanseri ameliyatında önceliğimiz her zaman kanserin tamamen çıkarılmasıdır; idrar kontrolüne yönelik kazanç bu önceliğin önüne geçmez.

Cerrahi sınır pozitif çıkarsa ne olur?

Sınırda kanser hücresi görülmesi her zaman kanserin geri döneceği anlamına gelmez; tümörün derecesi, pozitif alanın genişliği ve ameliyat sonrası PSA birlikte değerlendirilir. Ayrıntılar: cerrahi sınır pozitif ne demek?

Retzius koruyucu prostatektomi kimlere uygundur?

Retzius koruyucu prostatektomi en çok prostata sınırlı, düşük veya orta riskli prostat kanserinde ve tümörü MR’da prostatın arka ya da yan bölümünde görülen hastalarda öne çıkar. İdrar kontrolünün hızla geri gelmesini özellikle önemseyen, çalışan ve aktif hastalar bu tekniğin kazancını en çok hisseden gruptur.

• Uygun olabilecek durumlar: Prostata sınırlı hastalık; MR’da arka veya yan yerleşimli tümör; normal ya da orta büyüklükte prostat; erken idrar kontrolünü öncelikli gören hasta.
• Daha temkinli olunan durumlar: Prostatın ön bölümüne yerleşmiş büyük tümör; prostat dışına taşma şüphesi olan yüksek riskli hastalık; çok büyük prostat veya mesaneye doğru büyümüş belirgin orta lob; daha önce prostattan kapalı ameliyat (TUR-P, HoLEP gibi) geçirmiş olmak.
• Karar verilirken bakılanlar: Multiparametrik MR, biyopsi patolojisi (Gleason/ISUP), PSA, prostat hacmi, önceki ameliyatlar ve hastanın öncelikleri.

Tümörün prostattaki yeri bu kararda en önemli bilgilerden biridir ve büyük ölçüde MR raporundan öğrenilir. Raporunuzdaki ifadelerin ne anlama geldiğini prostat MR raporu ve PI-RADS yazımızda anlattık.

Tek port (SP) robotik prostatektomi nedir?

Tek port robotik prostatektomi, kamera ve üç bilekli aletin tek bir kesiden giren tek kanal üzerinden kullanıldığı Da Vinci SP sistemiyle yapılan prostat kanseri ameliyatıdır. Çok kollu sistemlerde karına 5–6 küçük delik açılırken, tek portta tüm ameliyat göbeğin altındaki tek bir kesiden yürütülür.

Da Vinci SP’de aletler kanalın içinden dirsek yaparak açılır ve ameliyat alanında birbirine çarpmadan çalışır. Kesinin küçük ve tek olması, sistemin dar alanlarda çalışabilmesini sağlar. Bu özellik, prostata karın boşluğuna hiç girmeden ulaşan iki yolu mümkün kılmıştır:

• Ekstraperitoneal yol (karın zarının dışından): Göbeğin hemen altındaki kesiden karın zarının önündeki boşluğa girilir ve bağırsaklara dokunmadan prostata ulaşılır. İlk seride yaklaşık 3 cm’lik tek kesi kullanılmış, hasta baş aşağı eğimli pozisyona alınmadan sırtüstü düz yatarak ameliyat edilmiştir.
• Transvezikal yol (mesanenin içinden): Karın alt bölgesindeki küçük kesiden doğrudan mesaneye girilir ve prostat mesanenin içinden çıkarılır. Uzman görüş birliği, bu yolun özellikle çok sayıda karın ameliyatı geçirmiş hastalarda işe yarayabileceğini belirtir.
• Karın içinden (transperitoneal) yol: Çok kollu sistemlerdeki klasik yola benzer şekilde karın boşluğundan çalışılır.

Hangi Da Vinci modelinin hangi özelliklere sahip olduğunu genel olarak Da Vinci Xi, X ve SP modellerinin farkları sayfamızda anlattık; bu yazıda modellerin prostat ameliyatındaki yerine odaklanıyoruz.

Tek port robotik prostatektominin avantajları nelerdir, sonuçlar farklı mı?

Tek port robotik prostatektominin öne çıkan avantajları daha az ağrı, daha kısa hastanede kalış ve daha az kanamadır. Çalışmaları bir araya getiren 2025 tarihli meta-analizde, tek port ile çok kollu robotik prostatektomi arasında idrar kontrolü, cinsel fonksiyon ve kanser kontrolü açısından belirgin fark bulunmamıştır.

Avrupa Üroloji Derneği’nin dergisinde yayımlanan bu meta-analizde 26 karşılaştırmalı prostatektomi çalışması incelenmiş; tek port grubunda kanama miktarı, hastanede kalış süresi ve ameliyat sonrası ağrı daha az bulunmuştur. Yazarlar, karşılaştırmaların randomize olmadığını ve teknikler arasında farklılıklar bulunduğunu da not eder; bu nedenle sonuçlar dikkatle yorumlanmalıdır.

Tek port daha mı “iyi” bir ameliyat?

Tek port, ameliyatın kendisini değil, ameliyata giriş biçimini değiştirir. Prostatın çıkarılması, sinirlerin korunması ve mesane ile idrar kanalının dikilmesi aynı ilkelerle yapılır. Bu yüzden tek port kanser tedavisinde “daha güçlü” bir yöntem değildir; doğru hastada iyileşmeyi daha konforlu hâle getirebilen bir seçenektir. Çok kollu Da Vinci X ve Xi sistemleriyle yapılan robotik prostatektomi, dünyada hâlâ altın standart kabul edilen yaklaşımdır.

Tek port robotik ameliyat kimlere uygundur?

Tek port robotik prostatektomi; daha önce karın ameliyatı geçirmiş, baş aşağı eğimli pozisyona uzun süre dayanması zor olabilecek ya da tek kesiyle hızlı toparlanmayı önceleyen, prostata sınırlı hastalığı olan seçilmiş hastalarda öne çıkar. Geniş lenf bezi diseksiyonu gereken yüksek riskli hastalarda ise çoğu zaman çok kollu sistemler tercih edilir.

• Önceki karın ameliyatları: Karın zarının dışından ya da mesanenin içinden çalışıldığında bağırsak yapışıklıklarıyla uğraşmak gerekmeyebilir. Bu konuyu daha önce karın ameliyatı geçirenlerde robotik cerrahi yazımızda ayrıca anlattık.
• Pozisyon: Karın zarının dışından yapılan tek port ameliyatta hastanın baş aşağı eğimli yatırılması gerekmeyebilir.
• Lenf bezleri: Uzman görüş birliğine göre lenf bezi diseksiyonu gerekiyorsa tek portta karın zarının dışından yapılan yol tercih edilir; çok geniş diseksiyonda çok kollu sistemler daha rahat çalışma alanı sunar. Ayrıntı: lenf nodu diseksiyonu.
• Prostat hacmi: İlk serilerde çok büyük prostatlar dışarıda bırakılmıştır; prostat hacmi karar verilirken dikkate alınır.

Uluslararası uzman görüş birliği, tek port robotik prostatektominin kesin bir yasak listesi olmadığını, ancak hangi yolun seçileceğinin hastanın özelliklerine ve cerrahın deneyimine göre belirlenmesi gerektiğini vurgular. Aynı görüş birliği, bu sisteme özel yapılandırılmış bir eğitim sürecinin gerekliliğine de dikkat çeker.

Ameliyatım X, Xi veya SP ile mi yapılacak, kim karar verir?

Hangi Da Vinci sistemiyle ve hangi teknikle ameliyat olacağınıza, MR ve biyopsi bulgularınız, prostat hacminiz, önceki ameliyatlarınız ve lenf bezi gereksinimi birlikte değerlendirilerek karar verilir. Hekimlerimiz X, Xi ve SP sistemlerinin hepsinde ameliyat yaptığı ve klasik, Retzius koruyucu ve tek port teknikleri uyguladığı için seçim hastanın ihtiyacına göre yapılır.

Bir merkezde yalnızca tek bir sistem ya da tek bir teknik varsa, hastaya da çoğu zaman yalnızca o sunulur. Ameliyatlarımızı Da Vinci X, Xi ve SP seçeneklerinin bulunduğu A+ hastanelerde (Liv Hospital, Memorial, Acıbadem, Medicana) yaptığımız için hastaya göre teknik seçme imkânımız vardır. Dosyanız Doç. Dr. Tuncay Taş ve Doç. Dr. Arif Özkan tarafından birlikte değerlendirilir; iki hekimimizin ortak görüşüyle size önerilen teknik, nedenleriyle birlikte anlatılır.

Durum	Öne çıkabilecek seçenek*
Prostata sınırlı, arka yerleşimli tümör; erken idrar kontrolü öncelikli	Retzius koruyucu robotik prostatektomi
Daha önce çok sayıda karın ameliyatı	Tek port (karın zarının dışından veya mesaneden)
Yüksek risk, geniş lenf bezi diseksiyonu gerekli	Çok kollu X/Xi ile klasik robotik prostatektomi
Ön yerleşimli büyük tümör	Klasik (ön yaklaşım) robotik prostatektomi
Çok büyük prostat veya belirgin orta lob	Çoğunlukla çok kollu sistemle klasik yaklaşım

*Genel eğilimlerdir; kesin karar kişisel değerlendirmeyle verilir. Aynı hastada birden fazla seçenek uygun olabilir.

Teknik mi önemli, cerrahın deneyimi mi?

Robotik prostatektomide sonucu en çok belirleyen etken cerrahın deneyimidir. Retzius koruyucu ve tek port gibi teknikler, ancak bu yollarda deneyim kazanmış bir cerrahın elinde avantaja dönüşür; deneyim sınırlıyken uygulandığında beklenen kazanç azalabilir, cerrahi sınır riski artabilir.

Doç. Dr. Arif Özkan, Avrupa Üroloji Derneği robotik cerrahi şubesinin (ERUS) onaylı robotik prostatektomi sertifika programını (CC-ERUS, 2021) tamamlamış, FEBU unvanlı, RMK AIMES’te robotik cerrahi eğitmenliği yapmış ve Almanya’da Freiburg Üniversitesi’nde (2024–2026) robotik üroloji alanında çalışmış bir cerrahtır; 2026’da Avrupa Üroloji Derneği’nin EUSP Best Scholar ödülünü almıştır. Doç. Dr. Tuncay Taş ise ürolojik onkoloji ve laparoskopi eğitimini Almanya’da Heidelberg Üniversitesi’ne bağlı klinikte almış, 20 yılı aşkın deneyime sahip bir üroloji uzmanıdır.

Cerrahınızla görüşürken hangi teknikleri uyguladığını, bu tekniklerdeki deneyimini ve neden size belirli bir yolu önerdiğini sormaktan çekinmeyin. Sorulabilecek soruların listesini robotik cerrah seçerken sorulacak sorular yazımızda bulabilirsiniz. Başka bir merkezde ameliyat önerisi aldıysanız karar vermeden önce ücretsiz ikinci görüş alabilirsiniz.

Retzius koruyucu veya tek port ameliyattan sonra iyileşme farklı mı?

Genel iyileşme takvimi tekniklerde benzerdir: çoğu hasta 1–2 günde taburcu olur, sonda genellikle 5–7. günde çekilir ve 2–3 haftada masa başı işe dönülür. Fark ayrıntılardadır: Retzius koruyucu yöntemde sonda çekildikten sonra kuru kalma daha erken, tek portta ise ağrı ve hastanede kalış biraz daha azdır.

Tekniğin adı ne olursa olsun, ameliyattan sonra mesane ile idrar kanalı arasındaki dikişin iyileşmesi için bir süre sonda kullanılır; sondalı günlerin nasıl geçeceğini prostat ameliyatı sonrası sonda yazımızda anlattık. Haftalara göre neyin serbest olduğunu ise robotik prostat ameliyatı sonrası iyileşme rehberimizde tablo hâlinde bulabilirsiniz. Sertleşmenin geri gelmesi, tekniğe göre değil, sinirlerin korunup korunamadığına bağlıdır: prostat ameliyatı sonrası sertleşme.

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

• Galfano A, et al. A new anatomic approach for robot-assisted laparoscopic prostatectomy: a feasibility study for completely intrafascial surgery. Eur Urol. 2010.
• Dalela D, et al. A Pragmatic Randomized Controlled Trial Examining the Impact of the Retzius-sparing Approach on Early Urinary Continence Recovery After Robot-assisted Radical Prostatectomy. Eur Urol. 2017.
• Rosenberg JE, et al. Retzius-sparing versus standard robotic-assisted laparoscopic prostatectomy for the treatment of clinically localized prostate cancer. Cochrane Database Syst Rev. 2020.
• Santangelo A, et al. Long-term Oncological Outcomes of Retzius-sparing Versus Anterior Robot-assisted Radical Prostatectomy: Post Hoc Analysis of a Randomized Cohort. Eur Urol Oncol. 2026.
• Ficarra V, et al. Comparison of Single- and Multiport Robot-assisted Approaches in Prostate and Renal Surgery: A Systematic Review and Meta-analysis. Eur Urol. 2025.
• Kaouk J, et al. Extraperitoneal single-port robot-assisted radical prostatectomy: initial experience and description of technique. BJU Int. 2020.
• Soputro NA, et al. International Delphi consensus on single-port robotic radical prostatectomy: patient selection, surgical technique, and training. BJU Int. 2026.