TUR-P: Kapalı Prostat Ameliyatı

TUR-P ameliyatı nedir, nasıl yapılır?

TUR-P (transüretral prostat rezeksiyonu), idrar kanalından kameralı bir aletle girilerek idrar yolunu daraltan prostat dokusunun elektrikli bir halkayla parça parça kazınıp çıkarıldığı kapalı prostat ameliyatıdır. Kesi yapılmaz; iyi huylu prostat büyümesinin en uzun süredir uygulanan cerrahi tedavisidir.

Rezektoskop adı verilen ince, kameralı bir aletle idrar kanalından girilir. Aletin ucundaki elektrik akımı verilen tel halka, idrar kanalını daraltan prostat dokusunu ince şeritler hâlinde keser; aynı enerji kanayan damarları da mühürler. Kesilen parçalar ameliyat sonunda mesaneden yıkanarak alınır ve patolojik incelemeye gönderilir.

Halk arasında “kapalı prostat ameliyatı”, “prostat kazıma” ya da kısaca “TUR ameliyatı” olarak da bilinir. TUR-P, onlarca yıldır milyonlarca hastada uygulandığı için sonuçları en iyi bilinen prostat ameliyatıdır; yeni yöntemler hâlâ TUR-P ile karşılaştırılarak değerlendirilir.

TUR-P açılımı nedir?

TUR-P, İngilizce Transurethral Resection of the Prostate ifadesinin kısaltmasıdır: idrar kanalı yoluyla (transüretral) prostat dokusunun kesilerek çıkarılması (rezeksiyon). Aynı teknik mesane tümörlerinde de kullanıldığı için “TUR” kısaltması tek başına her iki ameliyat için de kullanılır; mesane tümörü ameliyatı ise TUR-M olarak adlandırılır.

TUR-P ameliyatı kimlere yapılır?

TUR-P; ilaç tedavisine rağmen yakınmaları süren veya idrar tutulması, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu, mesane taşı, prostattan kanama ya da böbrek hasarı gelişen, prostat hacmi genellikle 30–80 ml olan hastalara yapılır. Daha büyük prostatlarda lazer enükleasyon tercih edilir.

• İlaçla düzelmeyen, yaşam kalitesini bozan idrar yakınmaları
• İdrar tutulması, tekrarlayan enfeksiyon, mesane taşı veya kanama
• Genellikle 30–80 ml prostat
• Prostatı 30 ml’den küçük ama mesane çıkışında tıkanıklığı olan hastalar (prostat kesisi TUIP de seçenektir)

80 ml’nin üzerindeki prostatlarda ameliyat süresi ve kanama riski artar; bu hastalarda HoLEP veya ThuLEP daha uygun seçeneklerdir. Kan sulandırıcı kullanan hastalarda da lazer yöntemleri öne çıkar (kan sulandırıcı kullananlarda prostat ameliyatı). TUR-P için kesin bir yaş sınırı yoktur; kararı genel sağlık durumu, anesteziye uygunluk ve mesane kasının gücü belirler. Uzun süredir sondaya bağımlı hastalarda mesanenin kasılma gücü ameliyattan önce ürodinami ile değerlendirilebilir.

Bipolar TUR-P nedir, monopolar TUR-P’den farkı ne?

Bipolar TUR-P, elektrik akımının yalnızca aletin ucunda devresini tamamladığı ve ameliyatın serum fizyolojik ile yapıldığı güncel TUR-P tekniğidir. Eski monopolar yönteme göre etkinliği benzerdir; en önemli farkı, TUR sendromu riskini neredeyse ortadan kaldırmasıdır.

Klasik (monopolar) TUR-P’de akım vücut üzerinden geçer ve ameliyat boyunca elektrolitsiz bir yıkama sıvısı kullanılması gerekir. Bipolar teknikte ise vücudun tuz dengesine uygun serum fizyolojik kullanılabilir. Cochrane derlemesine göre bipolar TUR-P, yakınmaları düzeltmede monopolar teknikle benzer etkinlik gösterir ve TUR sendromu riskini azaltır. Uluslararası çok merkezli randomize çalışmanın orta dönem sonuçları da iki tekniğin etkinliğinin benzer olduğunu göstermiştir.

TUR sendromu nedir?

TUR sendromu, monopolar TUR-P sırasında kullanılan elektrolitsiz yıkama sıvısının açılmış damarlardan kana karışması sonucu kandaki sodyumun düşmesidir. Bulantı, kusma, bilinç bulanıklığı, tansiyon değişiklikleri gibi belirtilerle ortaya çıkar ve acil tedavi gerektirir. Yaklaşık 10.000 hastanın izlendiği prospektif çok merkezli çalışmada (monopolar teknik) TUR sendromu yaklaşık %1–2, kan nakli ihtiyacı ise yaklaşık %3 oranında görülmüştür. Bipolar teknikte serum fizyolojik kullanıldığı için bu risk pratikte ortadan kalkar ve ameliyat süresi daha esnek planlanabilir.

TUR-P ameliyatı kaç saat sürer?

TUR-P ameliyatı prostat boyutuna göre genellikle 45–90 dakika sürer ve spinal (belden) ya da genel anestezi altında yapılır. Ameliyattan sonra idrar sondası takılır; hastanede kalış çoğunlukla 1–3 gündür.

1. Hazırlık: PSA, ultrason, üroflovmetri, idrar kültürü; kan sulandırıcıların kardiyolojiyle düzenlenmesi
2. Anestezi: Çoğunlukla spinal (belden uyuşturma); gerekirse genel anestezi
3. Ameliyat: Prostat boyutuna göre genellikle 45–90 dakika
4. Sonrası: Üç yollu sonda ile mesane yıkama; idrar berraklaşınca yıkama durdurulur
5. Sonda: Çoğunlukla 2–3 gün sonra çekilir; hasta idrarını yapabildiğinde taburcu olur

TUR-P öncesi nasıl hazırlanılır?

Ameliyattan önce PSA, ultrason, idrar akım testi, idrar kültürü, kan sayımı ve pıhtılaşma testleri yapılır. İdrar yolu enfeksiyonu varsa önce tedavi edilir. Aspirin ve diğer kan sulandırıcıların ne zaman kesileceğine kardiyoloji ile birlikte karar verilir. Ameliyat günü gece yarısından sonra aç kalınır; şeker, tansiyon ve kalp ilaçları anestezi ekibinin önerisine göre alınır.

TUR-P mi, lazer mi?

30–80 ml prostatta TUR-P ile HoLEP ve ThuLEP gibi lazer enükleasyon yöntemlerinin idrar akışını düzeltme başarısı benzerdir. Lazer yöntemleri daha az kanama, daha kısa sonda süresi, boyut sınırı olmaması ve daha düşük tekrar ameliyat oranıyla öne çıkar; TUR-P ise en yaygın ve en uzun deneyime sahip yöntemdir.

Kriter	TUR-P	HoLEP / ThuLEP
Uygun prostat boyutu	30–80 ml	Boyut sınırı yok
Kanama	Orta	Düşük
Sonda süresi	2–3 gün	1–2 gün
Tekrar ameliyat	Uzun dönemde daha sık	Daha az
Yaygınlık	Çok yaygın, uzun deneyim	Deneyimli merkezlerde

Boşalmayı korumak isteyen, 30–80 ml prostatı olan hastalarda ise Rezum su buharı tedavisi bir alternatiftir. Yöntemleri ayrıntılı karşılaştırdığımız yazı: HoLEP, ThuLEP ve Rezum arasındaki fark.

TUR ameliyatı sonrası iyileşme ne kadar sürer?

TUR-P sonrası çoğu hasta 1–2 hafta içinde günlük işlerine döner; tam iyileşme 4–6 hafta sürer. İlk haftalarda yanma, sık idrara çıkma ve aralıklı hafif kanama normaldir; 10–14. günlerde kabuk düşmesine bağlı geçici kanama artışı görülebilir.

Süre	Neler olur?
0–3. gün	Sonda ve mesane yıkama; sondanın çekilmesi, taburculuk
1–2. hafta	Yanma ve sık idrara çıkma; masa başı işe dönüş
10–14. gün	Kabuk düşmesiyle geçici kanama artışı olabilir
4–6. hafta	Ağır kaldırma, bisiklet, cinsel ilişki serbest
3. ay	Kontrol: akım testi, rezidü idrar, belirti skoru

TUR-P ameliyatı sonrası nelere dikkat etmeliyim?

TUR-P sonrası ilk 4–6 hafta bol su içmek, kabızlıktan ve ıkınmaktan kaçınmak, ağır kaldırmamak, bisiklet ve at binmekten uzak durmak ve cinsel ilişkiye 3–4 hafta ara vermek önerilir. Ateş, pıhtıyla idrar yapamama veya yoğun kanama acil başvuru nedenidir.

• Günde 2–2,5 litre sıvı alın; idrar açık renkli olmalı.
• Lifli beslenin, gerekirse hafif laksatif kullanın; ıkınmak kanamayı artırabilir.
• İlk 4 hafta 5 kg’dan ağır yük kaldırmayın, bisiklete binmeyin.
• Kan sulandırıcı ilaçlara ne zaman yeniden başlanacağını hekiminize sorun.
• Pelvik taban (Kegel) egzersizleri, geçici idrar kaçırmayı hızla azaltır.
• Hemen başvurun: Ateş, pıhtı nedeniyle idrar yapamama, koyu ve yoğun kanama.

İlk kontrol genellikle sondanın çekilmesinden 4–6 hafta sonra yapılır; bu muayenede patoloji sonucu, idrar akım hızı ve mesanede kalan idrar değerlendirilir. Ameliyat öncesinde kullanılan prostat ilaçlarının çoğu, hekiminizin önerisiyle ameliyattan sonra bırakılabilir. Araç kullanmaya, ağrı kesici ihtiyacı kalmadığında ve rahat oturabildiğinizde, çoğunlukla 1–2 hafta içinde dönülebilir.

TUR-P ameliyatının riskleri nelerdir?

TUR-P’nin başlıca riskleri geriye boşalma, ameliyat sonrası kanama, idrar yolu enfeksiyonu, geçici idrar kaçırma, idrar kanalı ve mesane boynu darlığı ve monopolar teknikte TUR sendromudur. Deneyimli ellerde ciddi komplikasyonlar seyrektir; bipolar teknik riskleri daha da azaltır.

• Geriye boşalma: Hastaların çoğunda görülür; orgazm korunur (prostat ameliyatı sonrası geriye boşalma).
• Kanama: Kan nakli ihtiyacı düşüktür; çoğu kanama sonda ve yıkamayla kontrol edilir.
• Darlık: İdrar kanalı veya mesane boynu darlığı yıllar içinde gelişebilir ve kısa bir kapalı işlemle giderilir.
• Kalıcı idrar kaçırma: Nadirdir.
• Prostatın yeniden büyümesi: Kapsüle yakın doku bırakıldığı için uzun dönemde hastaların bir kısmında tekrar tedavi gerekebilir.

TUR-P’nin komplikasyonlarını ve bunların nasıl önlendiğini inceleyen kapsamlı derlemeler, sonuçların cerrahi deneyim ve teknik seçimiyle (bipolar enerji, ameliyat süresinin sınırlanması) belirgin şekilde iyileştiğini göstermektedir.

TUR-P sonrası idrar kaçırma olur mu?

Sonda çekildikten sonraki ilk haftalarda sıkışma hissiyle birlikte hafif kaçırma olabilir; bu, mesanenin yıllarca tıkanıklığa karşı çalışmasından ve iyileşen dokunun hassasiyetinden kaynaklanır ve çoğunlukla haftalar içinde düzelir. Pelvik taban egzersizleri toparlanmayı hızlandırır. Kalıcı idrar kaçırma nadirdir.

TUR-P sonrası patoloji sonucu neden önemli?

Kazınan prostat parçalarının tamamı patolojiye gönderilir. Az sayıda hastada daha önce bilinmeyen küçük bir prostat kanseri odağı saptanabilir; çoğu düşük risklidir ve PSA ile izlenir. Patoloji sonucunuzu hekiminizle birlikte değerlendirmek ve ameliyat sonrası yeni PSA değerini takip için kaydetmek önemlidir.

TUR-P ameliyatının fiyatı neye göre belirlenir?

TUR-P ameliyatının ücreti; ameliyatın yapılacağı hastane, monopolar ya da bipolar teknik, anestezi türü, hastanede kalış süresi ve özel sağlık sigortası ya da SGK kapsamına göre değişir. Kişiye özel bilgi ücretsiz ön değerlendirmeden sonra verilir.

Prostat hacminiz ve testleriniz değerlendirildikten sonra size TUR-P mi, lazer mi yoksa Rezum mu daha uygun, hasta koordinatörümüz süreç ve ücret bilgisini paylaşır. Ameliyatlar ameliyat yaptığımız hastaneler arasından seçilen hastanede yapılır.