Randevu ve Ön Değerlendirme
Serbest PSA ve Serbest/Total PSA Oranı Kaç Olmalı? Nasıl Hesaplanır?
Serbest PSA’nın anlamı, serbest/total PSA oranının hesaplanması ve yorumlanması.
Kısaca: Serbest PSA ve Serbest/Total PSA Oranı
- Serbest PSA, kanda proteinlere bağlanmadan dolaşan PSA’dır; tek başına değil, total PSA’ya oranı ile yorumlanır.
- Hesap: Serbest PSA ÷ Total PSA × 100. Örnek: 1,2 ÷ 6,0 × 100 = %20.
- Yorum: Oran %10’un altındaysa kanser olasılığı artar; %25’in üzerindeyse iyi huylu büyüme daha olasıdır.
- En çok total PSA’nın 4–10 ng/ml (gri bölge) olduğu durumlarda karar vermeye yardımcı olur.
Tıbbi içerik: Doç. Dr. Tuncay Taş ve Doç. Dr. Arif Özkan (Üroloji ve Robotik Cerrahi Uzmanları) · Son güncelleme: 26 Eylül 2026 · Kaynak: EAU Kılavuzları
Bu sayfada
Serbest PSA Nedir?
Kandaki PSA’nın büyük kısmı proteinlere bağlı hâlde dolaşır (bağlı PSA); küçük bir kısmı ise serbesttir. Laboratuvar raporunuzda genellikle iki satır görürsünüz: Total PSA (tümü) ve Serbest PSA (free PSA). Serbest PSA’nın mutlak değerinin tek başına bir anlamı yoktur; önemli olan total PSA içindeki payıdır.
Prostat kanserinde kana geçen PSA’nın daha büyük bölümü proteinlere bağlanma eğilimindedir; bu yüzden kanserde serbest PSA’nın payı düşer. İyi huylu prostat büyümesinde ise serbest PSA payı genellikle daha yüksektir.
Serbest/Total PSA Oranı Nasıl Hesaplanır?
Oran = (Serbest PSA ÷ Total PSA) × 100. Bazı laboratuvarlar bu oranı raporda kendisi yazar (“f/t PSA oranı” veya “serbest/total PSA %”).
| Total PSA | Serbest PSA | Oran |
|---|---|---|
| 6,0 | 0,48 | %8 |
| 6,0 | 1,2 | %20 |
| 8,5 | 2,6 | %31 |
Serbest PSA Oranı Kaç Olmalı?
| Serbest/Total oran | Genel yorum* |
|---|---|
| %25 ve üzeri | Kanser olasılığı düşük; iyi huylu büyüme daha olası |
| %10 – %25 | Ara bölge; MR ve diğer bulgularla birlikte değerlendirilir |
| %10’un altı | Kanser olasılığı belirgin artar; MR ve gerekirse biyopsi önerilir |
*Eşikler laboratuvara ve kullanılan yönteme göre küçük farklılıklar gösterebilir; karar asla tek bir orana göre verilmez.
Raporunuzu hekimlerimiz yorumlasın
PSA raporunuzun fotoğrafını WhatsApp’tan gönderin; Doç. Dr. Tuncay Taş ve Doç. Dr. Arif Özkan ücretsiz değerlendirip size bir sonraki adımı anlatsın.
Serbest PSA Ne Zaman İşe Yarar?
- Total PSA 4–10 ng/ml arasındaysa (gri bölge)
- Daha önce biyopsisi temiz çıkmış ama PSA’sı yüksek seyreden erkeklerde
- MR bulgusu belirsiz (PI-RADS 3) olduğunda karar vermeye yardımcı olarak
Total PSA 10’un üzerindeyse serbest PSA oranı karar değiştirmez; doğrudan MR ile değerlendirme yapılır. İlgili: PSA kaç olmalı? · Prostat MR ve PI-RADS
Sık Sorulan Sorular
Serbest PSA kaç olursa tehlikeli?
Serbest PSA’nın tek başına değeri değil, total PSA’ya oranı önemlidir. Oranın %10’un altında olması kanser olasılığını artırır ve ileri tetkik gerektirir.
Serbest PSA yüksekliği kötü mü?
Hayır; serbest PSA payının yüksek olması genellikle iyi huylu prostat büyümesini düşündürür ve kanser olasılığının daha düşük olduğuna işaret eder.
Serbest PSA testi için hazırlık gerekir mi?
Total PSA’daki gibi: test öncesi 48 saat cinsel ilişki, uzun bisiklet sürüşü ve prostat muayenesinden kaçınmak önerilir.
Kaynaklar
- Catalona WJ, et al. Use of the percentage of free prostate-specific antigen to enhance differentiation of prostate cancer from benign prostatic disease. JAMA. 1998.
- EAU Guidelines on Prostate Cancer, 2024.
Hastalarımız Ne Diyor?
Doç. Dr. Tuncay Taş’ın Google profilinde ★ 4,9 / 5 · 214 değerlendirme (Eylül 2026)
★★★★★
“Babamın PSA yüksekliği nedeniyle büyük endişe yaşıyorduk. Prostat biyopsisi sürecinde Dr. Tuncay Taş her aşamayı detaylı şekilde anlattı ve bizi rahatlattı. Sonuçlarımız hızlı çıktı, tüm süreç profesyonelce yönetildi.”
Furkan Ç. · PSA yüksekliği · Prostat biyopsisi
Google yorumu
★★★★★
“Tuncay hocamız zor bir ameliyat olan atnalıböbrek 7 cm tümör ameliyatımı detaylı tahliller, görüntülemeler aldırarak tüm tedbirleri alarak ekibiyle birlikte kolayca yaptı ve beni kurtardı. Çok araştırıp buldum hocamızı.”
Enes S. · Böbrek tümörü ameliyatı
Google yorumu
★★★★★
“İlk muayeneden ameliyat sonrasına kadar her aşamada güler yüzlü, ilgili ve güven veren bir yaklaşım sergiledi. Tüm sorularımı sabırla yanıtladı ve kendimi her zaman emin ellerde hissettim. Ameliyatım çok başarılı geçti, iyileşme sürecim de beklediğimden rahat oldu.”
Fuat G. · Ürolojik ameliyat
Google yorumu
ÜCRETSİZ ÖN DEĞERLENDİRME
Karar Vermeden Önce Uzman Görüşü Alın
Tahlil ve görüntüleme sonuçlarınızı robotik cerrahi eğitmeni hekimlerimiz değerlendirsin; size hangi tedavinin uygun olduğunu açık ve anlaşılır şekilde anlatsın. Ürolojik kanserlerde erken atılan doğru adım, organ ve fonksiyonları koruma şansını belirgin şekilde artırır.
- Ücretsiz, hiçbir yükümlülük yok
- Dosyanızı Doç. Dr. Tuncay Taş ve Doç. Dr. Arif Özkan bizzat inceler
- 160’tan fazla bilimsel yayın ve robotik cerrahi eğitmenliği
- Bilgileriniz gizli tutulur, yalnızca sizi aramak için kullanılır
Sizi Arayalım
30 saniyede doldurun, hasta koordinatörümüz sizi arasın.
🔒 Bilgileriniz KVKK kapsamında gizli tutulur · Size en kısa sürede dönüş yapılır
